Geen categorie//

Monument voor iedereen

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

 

 

Op de militaire begraafplaats in het Limburgse Ysselsteyn hoor je alleen de vogeltjes tsjilpen en de wind ruisen. Dan wordt de stilte doorbroken door het geluid van twee maaimachines die tussen de eindeloze rijen grafstenen heen en weer rijden. Dit is de laatste rustplaats van meer dan dertigduizend Duitse soldaten die zijn gesneuveld tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ik kom wel vaker op oorlogsbegraafplaatsen, zoals bijvoorbeeld die in Oosterbeek. Daar liggen de Engelse soldaten die omkwamen tijdens de slag om Arnhem. Als ik daar rondloop voel ik altijd ontzag. Voor al die jongens en mannen die gestorven zijn voor onze vrijheid. Een cliché misschien, maar daarom niet minder waar. Het geeft me ook een verdrietig gevoel over alles wat verloren is gegaan, wat had kunnen zijn. Maar deze jonge soldaten zijn in ieder geval niet voor niets gestorven. De begraafplaats is hun herdenkingsmonument.

Hier in Ysselsteyn ligt dat wat ingewikkelder. Ik zie de naam van Willi Griebenow, die 27 jaar oud was toen hij op 13 mei 1940 omkwam op de Grebbeberg. Hij was de agressor, de overvaller. Rationeel weet ik dat hij niks in Nederland te zoeken had. Wat hij vond van de invasie weet ik niet. Stond hij er helemaal achter? Of had hij z’n twijfels? Deed hij ook maar wat moest? Hij vertegenwoordigt de vijand, maar 77 jaar na dato kan ik hem moeilijk anders zien dan als een slachtoffer, jong gesneuveld. En nu ligt hij hier, in een zee van duizenden kruisen die duidelijk maakt hoe verschrikkelijk oorlog is. Deze begraafplaats is een waarschuwingsmonument.

Los van alle emoties ben ik ook als fotograaf geïnteresseerd in deze plek. De prachtige documentaire ‘Het zijn maar Duitsers’ van Bart Hölscher heeft me attent gemaakt op de begraafplaats in Ysselsteyn. En nu ik hier sta, op dat indrukwekkende veld tussen al die kruisen, vraag ik me af: hoe laat ik zien dat het er zoveel zijn? Hoe vertaal ik het gevoel bij dit onderwerp in een beeld dat beklijft? Ik kies voor een flinke telelens, om de lange rijen kruisen wat ‘in elkaar te duwen’. Zo lijken ze dichter bij elkaar te staan en ervaar je als kijker de massaliteit. Maar toch ben ik er nog niet. De zwart-witfoto’s geven geen goed overzicht, want je kunt nog steeds niet zien hoe enorm veel graven hier zijn. Daarom maak ik ook nog een panorama dat is samengesteld uit meerdere beelden. Met speciale software plak ik ze aan elkaar – dat heet stitching. Deze techniek gebruik ik ook in mijn serie eenzame huisjes.  Stitching geeft me de mogelijkheid de scherptediepte klein te houden, waardoor de nadruk op de eerste rij kruisen komt te liggen. Een eerste rij van duizenden rijen. En samen zijn ze een monument om bij stil te staan en om slachtoffers te herdenken. Alle slachtoffers.

 

Minister in de spotlights

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

De nieuwjaarsreceptie

Is fotografie een roeping? Je zou het haast denken. Ik ben namelijk altijd blij als ik mag fotograferen. Elk onderwerp is interessant, of je nu een portretje schiet van een bedrijfsdirecteur, een groepsfoto van de hele ondernemingsraad of een ondergelopen uiterwaardenlandschap. Of zoals deze keer: reportagefoto’s van een minister en een hoofddirecteur die een toespraak houden op de nieuwjaarsreceptie.

Minister in de spotlights

Ik zit tussen de twitterende en instagrammende assistenten op de derde rij, de minister staat achter het spreekgestoelte. Een keiharde spot van links zorgt voor de verlichting. Niet alleen geeft dat een enorm contrast, maar ik kan hem nu alleen maar fotograferen als hij naar links kijkt. Dat beperkt de mogelijkheden. Want ik wil ook nog dat hij een mooi gebaar maakt (letterlijk) én dat je kunt zien dat hij aan het praten is zonder dat zijn mond op een vreemde manier halfopen staat. Veel foto’s maken dus, na ieder salvo bekijk ik de beelden even, want ik wil niet langer doorgaan dan nodig. Mijn camera is namelijk niet stil, en het lijkt me best storend om de hele toespraak lang op een ratelende sluiter getrakteerd te worden.

Tegenlicht

Dan is er nog een lastig ding: foto’s van een toespraak kunnen nogal saai zijn. Dat wil ik niet, dus probeer ik iets extra’s waarbij ik van de nood een deugd maak. De keiharde spot zorgt namelijk ook voor mooi tegenlicht als ik m’n camerastandpunt verander. Dat betekent wel dat ik op moet staan en door het gangpad voor de minister langs moet lopen. Maar alles voor het mooie plaatje. Het tegenlicht geeft inderdaad het effect dat ik gehoopt had. En als bonus staat het publiek er nu ook op. Wel is het contrast zo mogelijk nog hoger. Ik belicht de beelden zodanig dat de hoge lichten intact blijven. Ik weet dat ik later in de nabewerking de schaduwen nog heel veel lichter kan maken. Dat doe ik liever dan inflitsen, wat trouwens erg storend zou zijn, meer iets voor noodgevallen.

Receptie

Na de toespraak zijn er de bitterballen. Op de receptie sluip ik als een echte paparazzo rond om met het bestaande licht (weinig en allerlei kleuren door elkaar) wat sfeerplaatjes te maken. De truc is om de foto te maken vóórdat de mensen je in de gaten hebben. En daarbij niet bang zijn om een paar mensen min of meer aan de kant te ellebogen voor het beste standpunt. Het is sorry zeggen en toch je plek opeisen tegelijk. En altijd vriendelijk blijven lachen natuurlijk… De bitterballen waren prima.

Een geslaagde fotoreportage

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

Met een fotoreportage vertel je een verhaal. Een verhaal dat uitnodigt, inspireert, reacties oplevert of emoties losmaakt. En of je nou een bruiloft fotografeert, een symposium, of, zoals hier, laat zien hoe een overheidsorganisatie samenwerkt met studenten van een hogeschool, ik streef altijd naar het beste verhaal. Mensen vragen me wel eens hoe ik dat doe. Nou, zo:

1.Wat wil de klant zien? Dat weet ik in theorie al, uit de briefing. Maar nu is de dag daar en sta ik klaar met m’n camera. Dan houd ik steeds in mijn achterhoofd: wat wil mijn opdrachtgever zien? Het is namelijk niet míjn reportage. Ik probeer de gebeurtenissen door de ogen van de klant te zien. Wat vindt die belangrijk?

2.Kijken, kijken en nog eens kijken. Wat gebeurt er? Ik zoek de momenten op. Blije gezichten, verbaasde gezichten, spanning, concentratie, een handbeweging. Kleine verhalen zijn ook mooi en kleuren de fotoreportage in. Dat geeft meerwaarde en zorgt ervoor dat de serie verder gaat dan puur registreren.

3.Een tip die ik vaak aan beginnende fotografen geef: ken je techniek. Situaties veranderen snel. Beheers je de autofocus? Snap je wat de beste belichting is? Het is de kunst dat allemaal snel genoeg in te stellen.

4.De flitser laat ik thuis, ik werk bij bestaand licht. Moderne camera’s kunnen met hun hoge ISO-waardes ook in het halfdonker nog prima beelden maken. Zo blijft de sfeer behouden.

5.Ik ben onopvallend. Ik doe m’n werk zonder in de weg te lopen of onnodig de aandacht te trekken.

6.Ik ben opvallend. Soms moet je vlak bij de actie zijn en wél even dat podium op klimmen. Dan zeg ik tegen mezelf: niet te bescheiden, je bent ingehuurd om alles vast te leggen.

7.Het is geen journalistiek, het is een fotoreportage in opdracht van een bedrijf of organisatie. Dan mag je af en toe ook regisseren. Ik vraag dan bijvoorbeeld of mensen even ergens anders willen gaan staan. Of ik haal storende voorwerpen weg.

8.Bij reportages moet je niet overdrijven met apparatuur. Ik denk vooraf goed na over wat ik nodig heb en laat de rest thuis. Scheelt ook een hoop sjouwwerk!

9.Mijn doel is altijd de beelden snel af te leveren. In een overzichtelijke serie, opdrachtgevers zitten niet te wachten op honderden foto’s van dezelfde gebeurtenis. Dus ook in de laatste fase ben ik mij ervan bewust: wat wil de klant zien?

 

Niemand thuis

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

 

In het GrenzBlickAtelier opent zondag 12 maart 2017 om 15.00 uur een tentoonstelling met werk van de Arnhemse fotograaf Fokke Eenhoorn. Hij is gefascineerd door ‘eenzame huisjes’ in de natuur. Gebouwtjes waarvan je afvraagt: wat hebben die in dit landschap te zoeken?

Op de expositie zijn foto’s te zien van gebouwtjes, keten, schuurtjes, huisjes, schuilplaatsen of hoe je ze ook wilt noemen. Onbedoelde architectuur, volgens fotograaf Fokke Eenhoorn. “Als je zo’n gebouwtje bekijkt vraag je je af: wat doet dat huisje daar op die plek? Dat heeft iets vervreemdends.” De manier van fotograferen versterkt dit effect. De voor- en achtergrond zijn onscherp en het object zelf is juist extreem scherp en gedetailleerd, ook in prints van groot formaat. Storende context zoals graffiti is er niet te zien, die wordt verwijderd bij de nabewerking. Het resultaat is intrigerend. Niemand thuis, en toch blijf je kijken.

Openingstijden

Belangstellenden zijn van harte welkom bij de opening van de tentoonstelling op zondag 12 maart om 15.00 uur in het GrenzBlickAtelier, Hahnenpatt 15a, Bocholt-Suderwick (D). Daarna is de expositie nog te zien op 17 en 19 maart, op 24, 25 en 26 maart en op 8 en 9 april 2017, telkens van 12.00 tot 17.00 uur. De toegang is gratis. Actuele informatie staat op www.grenz-blick.eu.

Workshop

De beeldtechniek die Eenhoorn toepast, wordt stitching genoemd. Hierbij worden foto’s opgebouwd uit meerdere losse beelden, gemonteerd met speciale software. GrenzBlickAtelier organiseert op 25 maart om 13.00u een workshop over deze bijzondere techniek. De workshop is bedoeld voor ervaren fotografen. Deelnemers kunnen zich aanmelden via www.grenz-blick.eu. Er zijn 10 plaatsen beschikbaar voor de workshop.

Je ziet het pas als je het ziet – onbedoelde architectuur op de Veluwe

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

De Veluwe associëren we met natuur, maar ik ben vooral gefascineerd door de gebouwtjes die er staan. Eenzame huisjes, waarvan je je afvraagt wat ze in dit landschap te zoeken hebben. Ze vallen mij op omdat ze ‘onbedoelde architectuur’ zijn. Elk gebouwtje is wat het is, gemaakt voor de functie die het heeft. Toch heeft het iets ongerijmds. Je vraagt je af: wat doet het daar op die plek? Het idee voor deze serie ontstond toevallig, want ik heb nooit gedacht: ik ga een serie maken over eenzame huisjes. Voor mijn vrije werk kies ik onderwerpen vaak op gevoel. Ik had al een aantal huisjes gefotografeerd. Later zag ik pas: hé, daar zit een serie in. Vandaar de zin: je ziet het pas als je het ziet.

Abstract

Het bijzondere vind ik ook dat de huisjes soms wel abstracte kunst lijken. Ik gebruik daarvoor geen speciale beeldtechnieken. Het enige wat ik doe is de werkelijkheid een handje helpen. Door voor- en achtergrond onscherp te houden en bij de nabewerking storende context zoveel mogelijk te verwijderen. Zoals bij de foto van dat huisje in Emst, waar ik de reclameborden weggehaald heb. Dat huisje is op zich al een vreemd gebouwtje, met dat minimalistische beeld en die grote groene vlakken. Maar nu heeft de foto een subtiel vervreemdend effect.

Naakt op de tafel

Of de grens tussen egotrip en kunst met respect voor de ander

Fotograaf des vaderlands Robin de Puy werd voor het Volkskrantmagazine door vijf fotografen geportretteerd. Met vijf fotografen krijg je natuurlijk vijf totaal verschillende beelden –een interessante serie. In de Volkskrant vertelt Robin de Puy over de totstandkoming van de serie.

Staartje

Maar dat stuk krijgt nog een staartje. Op haar Facebookpagina kwam ze namelijk nog terug op de foto die Jouk Oosterhof van haar had gemaakt. Robin verontschuldigt zich ervoor dat ze bij nader inzien toch niet ‘naakt op een tafel in de tuin’ gefotografeerd wilde worden. De foto was wél gemaakt, omdat ze ‘geen restricties wilde opleggen, want een goede foto staat boven ijdelheid of angst.’ Achteraf vond ze toch dat ze haar eigen grens had overschreden. Ze vroeg Jouk Oosterhof de blote foto niet te plaatsen. En bedankt haar vervolgens dat die daar geen probleem van maakt.

Scoringsdrang

Dat is natuurlijk heel vriendelijk van Robin. Maar hoe zit het met de excuses van Oosterhof aan De Puy?! Waarom vroeg Oosterhof aan haar model, een collega-fotograaf, om naakt op een tafel te gaan liggen? Ik vind dat nogal ver gaan. Natuurlijk is de rol van het naakt in de kunst klassiek. Daar is niks op tegen. Maar hier neigt het naar egotripperij van de fotograaf Oosterhof. Wat zou ze gedacht hebben: kom op jongens, dit is mijn kans, mooie jonge vrouw, sex sells? Was het scoringsdrang? Wat moet zo’n beeld uitdrukken? Ik vraag me af wat daar in vredesnaam achter zit. Voor mij wordt er hier gebalanceerd op de grens van zuivere portretkunst en egotripperij. Iets anders kan ik er niet van maken.

Respect

Eerlijk gezegd raakt me dit nogal. Ik was er boos over! Toen ik nadacht over mijn emoties kwam ik tot de conclusie dat het te maken heeft met respect. Respect voor degene die je portretteert. En als je als fotograaf ook maar enigszins aanvoelt dat de ander het moeilijk heeft met jouw suggesties, niet op z’n gemak is of er misschien niet helemaal achter staat, dan houd je daar rekening mee. Ook al zegt het model heel stoer dat alles kan. Mensen fotograferen is mensen aanvoelen en vervolgens hun gevoelens respecteren. Dan werk je goed samen, dan ontstaat een sfeer van vertrouwen waarin het model zich durft over te geven aan de camera. Niet dat ik zo’n heilig boontje ben, maar ik zou het zelf niet in mijn hoofd halen geen respect te tonen voor de persoon die ik fotografeer. Trouwens, welk bedrijf zou mij dan nog inhuren? Goed samenwerken is een eerste vereiste wanneer je werkt in opdracht van bedrijven en organisaties. Respect en vertrouwen zijn de bestaansgrond van mijn werk. Altijd.

 

Een oude vriend

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

 

Laatst was ik voor het eerst in twintig jaar weer eens in de stad Groningen. En ik kreeg hetzelfde gevoel dat je hebt als je een oude vriend na jaren weer ontmoet: ziet er nog precies zo uit – alleen ouder en gerimpelder. Dat gevoel dus, maar dan omgekeerd. De stad Groningen is nog hetzelfde, maar strakker en met minder verkeer. En veel netter.

Ik maakte een stadwandeling, samen met E. De route liep door verborgen hofjes en kloostertuinen. Maar knipoogde ook naar de rosse buurt. Van de koffie bij Wadapartja (spreek een paar keer uit, is niet Indonesisch…) naar de Folkingestraat met rare winkeltjes. E. koopt een armband. Massa’s studenten op de fiets. Toeristen. Er is markt op de Grote Markt. Logisch.

Foto’s van mensen, ik zie veel meer dan ik vast kan leggen. Net als bij een oude vriend, neem ik me voor om het volgende bezoek geen twintig jaar meer uit te stellen.

De stille kracht van Radio Kootwijk

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

Als je vandaag je neef in Djakarta wil spreken, bel je ‘m gewoon met je mobiel. Instant communicatie, we zijn het gewend. Maar dat is niet altijd zo geweest. In de jaren twintig van de vorige eeuw werd er bij het plaatsje Kootwijk op de Veluwe een reusachtige radiozender gebouwd. Speciaal voor de verbinding met Indonesië – of Indië, zoals dat toen heette.

De zender Radio Kootwijk is nu buiten gebruik, door de tijd achterhaald. Maar het gebouw in art-decostijl staat er nog steeds, midden op de heide. In mijn speurtocht naar gekke en bijzondere gebouwtjes, dit keer voor het tijdschrift Nieuwe Veluwe, reed ik er toevallig langs. En ik vond wat ik zocht: die gekke jarentwintigbijgebouwen van de zender.

Toen ik de oprijlaan naar het hoofgebouw opliep, stopte er een auto. Alweer zo iemand die wat gaat roepen over toestemming voor fotografie, dacht ik eerst. Maar Bastiaan Overeem bleek een spontane opdrachtgever: zijn nieuwe auto met VisitVeluwe-opdruk moest op de foto voor een reportage over provinciale bezienswaardigheden. Dus nu ik er toch rondliep met mijn camera, als professioneel fotograaf, zou ik misschien… Natuurlijk. En bedankt Bastiaan, voor die onverwachte opdracht!

Later op de dag postte ik foto’s van het gebouw op Instagram. En dat leverde me nóg een opdracht op. Van een Amsterdamse rapper die in het gebouw de ideale achtergrond ziet voor zijn portret. Al die leuke dingen op één dag – zou dat dan toch die stille kracht zijn, stiekem bewaard in een radiozender voor Indonesië?

Aanstellers van toen en nu

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

 

 

Drenthe, het landschap van mijn jeugd. Een onopvallend, subtiel landschap met verborgen pareltjes. Zoals de Zeyerstrubben. Een klein bos bij het plaatsje Zeyen. Voor wie het niet weet: strubben is eikenhakhout met allemaal mooie kronkels, die zijn ontstaan door steeds opnieuw snoeien. Tegenwoordig maakt de Zeyerstrubben deel uit van het archeologisch rijksmonument Noordsche Veld.

Ik kom al zeker 35 jaar af en toe in de Zeyerstrubben om foto’s te maken. Vorige week liep ik er weer rond, in de mist. Een sombere sfeer, maar op een of andere manier passend bij dit landschap. Die gekronkelde bomen, dramatisch heffen ze hun takken naar de hemel. Wat een aanstellers.

Je ziet twee foto’s, die van vorige week en een uit 1982. Het landschap is niet veel veranderd, maar ik wel. Toen was ik 21 jaar en bezig aan mijn laatste jaar vwo (geen rekenfout). Fotograferen deed ik met m’n Nikon F2AS met Iford Pan F-film. Ik heb een roodfilter gebruikt om de witte bloemetjes te accentueren. Natuurlijk heb ik de foto’s ook zelf ontwikkeld en afgedrukt. Nu ben ik 54 en is fotografie mijn beroep. Ook deze keer maakte ik zwart-witfoto’s – niet met film, maar digitaal. De foto die je hier ziet is een omzetting van het 36mp-bestand uit de Nikon D810. Met de stitchtechniek  heb ik meerdere opnames aan elkaar geplakt om zo weinig mogelijk scherptediepte te krijgen. Zo krijgt de boom een extra accent. En mag hij in volle glorie opnieuw een aansteller zijn.

 

 

Ultimate Responsive Image Slider Plugin Powered By Weblizar

 

Bevallen op Facebook (even wennen kind)

Iets nieuws! Na de loveshoot, bruidsreportage, trash the dress en de newbornshoot is er nu ook geboortefotografie. Vorige week kwam er op mijn Facebook een post voorbij van een fotograaf die trots een serie van 32 bevallingsfoto’s presenteerde. Om met mijn moeder te spreken: “Daar moet ik wel even aan wennen, kind.”

Op zich is het geen gek idee om zo’n belangrijke gebeurtenis te laten vastleggen door een goede fotograaf. Je hebt zelf tenslotte wel iets anders aan je hoofd. En misschien gaat alles zo in een roes voorbij dat je na afloop de helft bent vergeten. Dan ben je blij met een mooie fotoserie. En dat die fotograaf een vreemdeling is, nou ja, de vroedvrouw of de gynaecoloog is ook geen persoonlijke vriend.

Maar dan komt het. De fotograaf heeft de serie af, je bent er blij mee, hij vraagt of het op Facebook mag en je zegt ja. Dat betekent dus dat ik, iemand die je helemaal niet kent, via via meekijkt bij jouw bevalling. Wil je dat echt? Ik heb zelf ook foto’s van de geboorte van mijn kinderen. Maar die laat ik heus niet aan de hele wereld zien. Omdat ik dat privé vind. Het is een herinnering aan wat voor mij de belangrijkste momenten in mijn leven waren. En ook de intiemste.

Dus ja, ik moet even wennen aan jouw mooiste momenten die nu op Facebook staan. Tussen de selfies, de kattenfilmpjes, de borden warm eten, Louis van Gaal en bierdrinkende matties. Op de een of andere manier degradeert dat die prachtige gebeurtenis van de geboorte. Ik snap wel dat de jongere generatie gewend is alles te delen. Maar er is een grens en die leg ik bij geboortefoto’s op Facebook.